Thủ tướng: Công khai danh sách người được mua, thuê nhà ở xã hội

Nhằm chấn chỉnh những bất cập, phòng ngừa tiêu cực và bảo đảm tính công bằng trong chính sách nhà ở xã hội, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ban hành Chỉ thị số 34, yêu cầu tăng cường minh bạch trong xét duyệt, mua bán và cho thuê nhà ở xã hội, trong đó nhấn mạnh việc công khai danh sách các đối tượng đủ điều kiện được hưởng chính sách.

Nhiều tồn tại trong xét duyệt và tiếp cận nhà ở xã hội

Theo Chỉ thị, thực tiễn triển khai xét duyệt, mua, thuê mua và cho thuê nhà ở xã hội tại một số địa phương như Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực. Tại không ít dự án, tình trạng người dân tập trung đông khi nộp hồ sơ, thiếu điều tiết trong quy trình tiếp nhận đã gây bức xúc, tạo kẽ hở cho các dịch vụ trung gian không chính thức hoạt động.

Đáng lo ngại hơn, thời gian qua xuất hiện hiện tượng “cò mồi”, môi giới trái phép, quảng cáo “chạy suất”, hứa hẹn “trúng bốc thăm”, thậm chí rao bán “suất ngoại giao” hay “làm hồ sơ đảm bảo trúng”. Một số cá nhân lợi dụng chính sách, nộp hồ sơ tại nhiều dự án khác nhau hoặc nhờ người thân đứng tên để tăng cơ hội trúng suất.

Bên cạnh đó, có dự án nhà ở xã hội công bố giá bán cao hơn mặt bằng chung tới 30-40%, khiến người dân hoang mang và đặt dấu hỏi về tính minh bạch trong việc xác định giá. Những tồn tại này nếu không được kịp thời chấn chỉnh sẽ làm suy giảm niềm tin xã hội, gây méo mó chính sách và hình thành thị trường ngầm trong tiếp cận nhà ở xã hội.

Công khai danh sách để tăng minh bạch, ngăn trục lợi

Để khắc phục các bất cập trên, Thủ tướng yêu cầu các địa phương phải công khai thông tin dự án nhà ở xã hội ngay sau khi khởi công, đồng thời tổ chức kiểm tra, xác minh chặt chẽ đối tượng đăng ký, bảo đảm đúng điều kiện và hạn chế tình trạng một người nộp hồ sơ tại nhiều dự án.

Thủ tướng yêu cầu các địa phương phải công khai thông tin dự án nhà ở xã hội ngay sau khi khởi công, đồng thời tổ chức kiểm tra, xác minh chặt chẽ đối tượng đăng ký

Danh sách các đối tượng đủ điều kiện được hưởng chính sách nhà ở xã hội cần được thông báo công khai. Sau khi ký hợp đồng mua, thuê mua nhà ở xã hội, địa phương phải tiếp tục công khai danh sách người được mua, thuê mua và cập nhật đầy đủ thông tin này trên cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng.

Thủ tướng cũng yêu cầu các tỉnh, thành phố chủ động hỗ trợ và yêu cầu chủ đầu tư có phương án xử lý trong trường hợp hồ sơ quá tải, nhằm tránh tình trạng tập trung đông người, chen lấn, gây mất trật tự và tạo cơ hội cho môi giới trái phép hoạt động.

Song song với đó, địa phương cần tăng cường thanh tra, kiểm tra để bảo đảm giá bán nhà ở xã hội được tính đúng, tính đủ theo quy định, không để doanh nghiệp lợi dụng chính sách ưu đãi của Nhà nước để trục lợi. Các hành vi môi giới trái phép, trục lợi trong làm hồ sơ, mua bán nhà ở xã hội phải được phối hợp xử lý nghiêm với cơ quan công an.

Xử lý nghiêm vi phạm, công khai danh sách sai phạm

Chỉ thị nêu rõ, trường hợp phát hiện tổ chức, cá nhân kê khai không trung thực hoặc vi phạm quy định trong việc xác nhận điều kiện được hưởng chính sách nhà ở xã hội, địa phương phải thực hiện thu hồi, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật và công khai danh sách vi phạm.

Thủ tướng đặc biệt lưu ý việc xử lý nghiêm các chủ đầu tư, doanh nghiệp vi phạm quy định trong xét duyệt đối tượng cũng như các tổ chức, cá nhân môi giới trái phép, trục lợi chính sách, làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Không được thu tiền đặt cọc ngoài quy định

Đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, Thủ tướng yêu cầu thực hiện nghiêm trình tự, thủ tục mua bán theo đúng quy định pháp luật và công khai đầy đủ thông tin dự án. Trong trường hợp quá tải hồ sơ, chủ đầu tư cần chủ động triển khai nhiều giải pháp như tăng điểm tiếp nhận, bổ sung nhân sự hỗ trợ, phân chia thời gian nhận hồ sơ hợp lý và có phương án hỗ trợ người già, người yếu thế.

Khi số lượng hồ sơ đăng ký mua, thuê mua vượt quá số căn hộ, việc bốc thăm phải được tổ chức công khai, có sự giám sát của Sở Xây dựng địa phương và khuyến khích sự tham gia của cơ quan báo chí, truyền thông nhằm bảo đảm minh bạch.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh không được thu tiền đặt cọc trái quy định hoặc ủy quyền cho cá nhân, sàn giao dịch thu tiền đặt cọc. Chủ đầu tư cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để phát hiện và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân mượn danh nghĩa “hỗ trợ”, “tư vấn” để trục lợi, đồng thời xác định đúng, đủ chi phí khi tính giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội.

Người dân cần chủ động và chịu trách nhiệm về hồ sơ

Thủ tướng cũng khuyến nghị người dân có nhu cầu mua nhà ở xã hội cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật, tiếp cận thông tin qua các kênh chính thống và thực hiện nộp hồ sơ trực tiếp với chủ đầu tư, không thông qua môi giới, cá nhân hay sàn giao dịch trung gian.

Người đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội phải kê khai trung thực và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hồ sơ của mình. Trường hợp phát hiện vi phạm, không đúng đối tượng hoặc không bảo đảm điều kiện về thu nhập, nhà ở, sẽ bị xử lý nghiêm; nếu đã mua nhà sẽ bị thu hồi căn hộ, xử phạt hành chính và công khai thông tin.

Người dân chỉ được nộp hồ sơ tại một dự án, không nhờ người khác đứng tên hộ và phải sử dụng, quản lý nhà ở xã hội đúng quy định, chỉ được chuyển nhượng lại theo đúng đối tượng và điều kiện pháp luật cho phép.

Tăng vai trò của lực lượng công an trong xác minh và xử lý vi phạm

Thủ tướng giao Bộ Công an chỉ đạo công an cấp xã thực hiện xác nhận điều kiện thu nhập đối với người thu nhập thấp khu vực đô thị không có hợp đồng lao động theo đúng quy định. Đồng thời, lực lượng công an sẽ tăng cường điều tra, xử lý các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội.

Việc công khai danh sách người được mua, thuê nhà ở xã hội cùng với siết chặt kỷ cương trong xét duyệt được kỳ vọng sẽ góp phần làm trong sạch chính sách, bảo đảm nhà ở xã hội đến đúng đối tượng và củng cố niềm tin của người dân vào các chương trình an sinh của Nhà nước.