Trung tâm giao dịch bất động sản của Nhà nước: “Bộ lọc” mới giúp thị trường minh bạch và bền vững hơn

Thị trường bất động sản Việt Nam nhiều năm qua liên tục biến động mạnh với các cơn sốt ảo, giá đất bị đẩy lên cao bất thường và hàng loạt thông tin thiếu kiểm chứng. Trong bối cảnh đó, mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý đang được xem như “bộ lọc” cần thiết để chấn chỉnh thị trường, minh bạch hóa thông tin và giảm thiểu rủi ro cho người dân cũng như doanh nghiệp.

Trung tâm giao dịch bất động sản của Nhà nước - bước ngoặt hướng tới minh bạch thị trường

Sau chỉ đạo của Thủ tướng yêu cầu hoàn thành mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất trước ngày 15/12, Bộ Xây dựng đã trình đề án và dự thảo Nghị quyết Chính phủ. Theo bà Hoàng Thu Hằng, Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, nếu trung tâm được thành lập, thị trường sẽ minh bạch hơn và vận hành ổn định hơn. Tuy nhiên, bà cũng bày tỏ lo ngại vì lượng công việc còn lớn, khó kịp tiến độ đề ra.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, cần khẩn trương hình thành Trung tâm giao dịch BĐS và quyền sử dụng đất" do Nhà nước quản lý trước ngày 15/12

Mục tiêu lớn nhất của mô hình này là xây dựng kênh giao dịch chính thống, nơi mọi thông tin, hồ sơ và quy trình đều được số hóa, dựa trên hạ tầng công nghệ hiện đại. Các trung tâm sẽ được đặt tại cấp tỉnh và vận hành theo cơ chế một cửa liên thông. Người dân chỉ cần truy cập cổng thông tin điện tử, thực hiện khai báo và gửi hồ sơ trực tuyến. Tất cả dữ liệu sẽ được thẩm định qua hệ thống số và xử lý bởi cơ quan có thẩm quyền.

Điểm đáng chú ý là sau khi hồ sơ được chấp thuận, người mua chỉ cần chờ hai ngày để nhận thông báo và có thể đến trung tâm nhận ngay sổ hồng. Quy trình này được đánh giá là rút ngắn vượt bậc so với thời gian bình thường từ 45 đến 60 ngày.

Công nghệ số tạo nền tảng cho giao dịch minh bạch

Hạ tầng công nghệ thông tin của trung tâm sẽ do Viettel triển khai và cập nhật đồng bộ lên cơ sở dữ liệu quốc gia. Các công nghệ mới như Blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI), Big Data và trải nghiệm trực quan VIR sẽ được áp dụng để kiểm soát giao dịch, xác thực thông tin và tăng cường bảo mật.

Hệ thống công nghệ bao gồm website, ứng dụng di động, AI hỗ trợ tư vấn và các dịch vụ liên quan như tài chính, bảo hiểm và ngân hàng. Mọi giao dịch sẽ được kiểm soát theo chuẩn thống nhất, từ định giá, kiểm tra quy hoạch đến tư vấn pháp lý. Người dùng có thể thao tác trực tuyến hoàn toàn hoặc đến trung tâm để được hỗ trợ trực tiếp.

Một ưu điểm nổi bật của mô hình là bảo vệ dữ liệu cá nhân, ngăn ngừa giả mạo giao dịch và thiết lập nền tảng để thị trường vận hành minh bạch hơn.

Dữ liệu giao dịch thật - “bộ lọc” ngăn sốt đất và thổi giá

Theo TS Đinh Thế Hiển, một trong những lợi ích lớn nhất khi thành lập trung tâm là tạo ra nguồn dữ liệu giá giao dịch thật. Nhiều năm qua, giá bất động sản thường bị thao túng bởi môi giới và đầu cơ, khiến người dân dễ bị dẫn dắt và hình thành các cơn sốt đất thiếu cơ sở.

Khi toàn bộ giao dịch được chuẩn hóa và ghi nhận, thị trường sẽ giảm cơ hội thổi giá và hạn chế nguy cơ bong bóng. Những sản phẩm không đầy đủ pháp lý hoặc chưa rõ quy hoạch sẽ không được đưa lên sàn. Điều này giúp bảo vệ người mua, giảm tranh chấp và xử lý dứt điểm tình trạng bán đất “ma” hoặc giao dịch giấy tay diễn ra trong thời gian dài.

Rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho người dân

TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng các thủ tục giao dịch bất động sản hiện nay rườm rà và kéo dài do người dân phải làm việc qua nhiều cơ quan cùng lúc. Khi trung tâm được thành lập, toàn bộ quy trình được tích hợp và xử lý trên nền tảng số, giúp rút ngắn thời gian chỉ còn từ 1 đến 3 ngày.

Ông cho rằng trung tâm không thay thế các cơ quan nhà nước khác mà đóng vai trò kết nối dữ liệu, đảm bảo các giao dịch diễn ra trơn tru. Đây cũng là mô hình đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công, giúp giảm áp lực cho cơ quan quản lý và tiết kiệm chi phí cho người dân.

Khi trung tâm được thành lập, toàn bộ quy trình sẽ được rút ngắn thời gian chỉ còn từ 1 đến 3 ngày

Giảm rủi ro pháp lý và nâng chất lượng môi giới

Luật sư Trần Minh Cường phân tích rằng hiện nay người dân phải đến nhiều cơ quan từ công chứng, thuế, văn phòng đăng ký đất đai đến UBND phường xã để xác nhận độc thân hoặc hoàn tất giấy tờ. Quy trình phức tạp khiến giao dịch mất thời gian, dễ thiếu sót và phát sinh rủi ro.

Khi trung tâm giao dịch ra đời, Nhà nước sẽ chịu trách nhiệm kiểm tra pháp lý ngay từ đầu. Chỉ những bất động sản đủ điều kiện mới được đưa lên hệ thống để giao dịch. Điều này giúp giảm nguy cơ lừa đảo, mua bán đất nền không có thật và bảo vệ quyền lợi của người dân.

Ngoài ra, thị trường hiện có gần 2.000 sàn giao dịch và hơn 300.000 môi giới. Tuy nhiên, có tới 89% môi giới không có chứng chỉ hoặc sử dụng chứng chỉ hết hạn. Việc siết chặt qua trung tâm sẽ thúc đẩy môi giới chuyên nghiệp hơn, giảm nhiễu loạn và tăng chất lượng dịch vụ của các sàn tư nhân.

Mảnh ghép quan trọng trong hệ thống pháp luật mới

Trong bối cảnh Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản mới chuẩn bị có hiệu lực, trung tâm giao dịch bất động sản của Nhà nước được xem như mảnh ghép quan trọng để thị trường vận hành chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững. Việc ghi nhận đầy đủ giao dịch thật không chỉ giúp ngành thuế hạn chế tình trạng khai thấp giá chuyển nhượng mà còn là cơ sở để địa phương xây dựng bảng giá đất sát với thực tế, giảm khiếu kiện và tranh chấp đền bù.