Chính phủ: Sắp ban hành quy trình chuẩn giao dịch bất động sản, tăng minh bạch và giảm rủi ro

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), trong đó đáng chú ý là đề xuất xây dựng quy trình chuẩn áp dụng cho mọi giao dịch bất động sản. Quy định mới được kỳ vọng sẽ thống nhất các bước thực hiện giao dịch, tăng tính minh bạch, giảm rủi ro cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản.

Đề xuất xây dựng quy trình thống nhất cho mọi giao dịch bất động sản

Theo hồ sơ thẩm định Dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Bộ Xây dựng cho biết việc sửa đổi luật nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, cắt giảm điều kiện kinh doanh, cải thiện môi trường đầu tư và hoàn thiện cơ chế quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng như xu hướng chuyển đổi số.

Dự thảo Luật vẫn kế thừa những quy định cốt lõi của Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đối với hoạt động kinh doanh nhà ở, công trình xây dựng, quyền sử dụng đất có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản, chuyển nhượng dự án, cho thuê, cho thuê mua và các dịch vụ bất động sản.

Tuy nhiên, số lượng điều luật được tinh gọn đáng kể. Dự thảo gồm 10 chương với 61 điều, giảm 23 điều, tương đương khoảng 30% so với luật hiện hành, hướng đến hệ thống quy định rõ ràng, dễ áp dụng và giảm thủ tục hành chính.

Việc sửa đổi luật nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn

Quy trình giao dịch từ kiểm tra pháp lý đến cấp Giấy chứng nhận

Điểm mới nổi bật của dự thảo là bổ sung Điều 10 về giao dịch bất động sản. Theo đó, lần đầu tiên toàn bộ quy trình giao dịch sẽ được quy định thống nhất, bao gồm các bước kiểm tra tình trạng pháp lý của bất động sản, chuẩn bị hồ sơ, đàm phán, ký kết hợp đồng, thanh toán, đăng ký biến động và hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận.

Chính phủ sẽ ban hành quy định chi tiết nhằm hướng dẫn thực hiện quy trình này trên phạm vi toàn quốc, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho các giao dịch bất động sản.

Toàn bộ quy trình giao dịch sẽ được quy định thống nhất

Đối với các giao dịch thực hiện thông qua sàn giao dịch bất động sản, sàn phải tổ chức hoạt động và cung cấp dịch vụ theo đúng quy trình chuẩn được quy định. Đồng thời, các đơn vị này có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ pháp lý, hỗ trợ các bên trong quá trình đàm phán, ký kết hợp đồng, thanh toán, lưu trữ hồ sơ và cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý nhà nước theo quy định.

Kỳ vọng giảm tranh chấp và nâng cao tính minh bạch của thị trường

Theo Bộ Xây dựng, việc ban hành quy trình giao dịch thống nhất sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế rủi ro và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cả người dân lẫn doanh nghiệp khi tham gia thị trường bất động sản.

Hiện nay, các quy định liên quan đến giao dịch bất động sản vẫn còn phân tán ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, pháp luật về công chứng và đăng ký tài sản. Điều này khiến trách nhiệm của từng chủ thể trong từng giai đoạn giao dịch chưa được xác định rõ, đồng thời việc chia sẻ và cập nhật dữ liệu giữa các cơ quan quản lý còn nhiều hạn chế.

Thực tế cũng ghi nhận không ít trường hợp giao dịch đối với bất động sản chưa đủ điều kiện pháp lý, thông tin dự án thiếu minh bạch hoặc không chính xác, phát sinh tranh chấp trong quá trình thanh toán, bàn giao tài sản và cấp Giấy chứng nhận. Bên cạnh đó, hoạt động môi giới ở một số nơi vẫn chưa đảm bảo tính minh bạch, ảnh hưởng đến quyền lợi của người mua và nhà đầu tư.

Hiện nay, các quy định liên quan đến giao dịch bất động sản vẫn còn phân tán ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau

Việc xây dựng quy trình chuẩn được kỳ vọng sẽ giúp xác định rõ trách nhiệm của các bên tham gia giao dịch, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi của người dân.

Hoàn thiện cơ sở dữ liệu và mã định danh điện tử cho bất động sản

Một điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo là quy định về mã định danh điện tử của sản phẩm bất động sản.

Theo Điều 53 của dự thảo, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản sẽ bao gồm dữ liệu về nhà ở, bất động sản, mã định danh điện tử của sản phẩm, hoạt động kinh doanh bất động sản cùng các dữ liệu liên quan khác.

Các bộ, ngành và địa phương sẽ thực hiện kết nối liên thông giữa cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, cơ sở dữ liệu công chứng và các hệ thống dữ liệu chuyên ngành khác. Việc kết nối này nhằm đảm bảo việc cập nhật, chia sẻ và khai thác thông tin được đồng bộ, chính xác và an toàn.

Dự thảo cũng quy định về mã định danh điện tử của sản phẩm bất động sản

Bộ Xây dựng cho rằng đây sẽ là nền tảng quan trọng để đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin minh bạch, đầy đủ hơn.

Dự thảo tiếp tục tinh gọn nhiều quy định

Ngoài việc bổ sung các nội dung mới, dự thảo Luật cũng lược bỏ một số quy định mang tính nguyên tắc, còn chung chung hoặc đã được điều chỉnh tại các luật chuyên ngành khác. Đồng thời, nhiều nội dung trùng lặp liên quan đến yêu cầu đối với dự án bất động sản cũng được cắt giảm nhằm đơn giản hóa hệ thống pháp luật.

Trước đó, ngày 3/7/2026, Chính phủ đã ban hành Văn bản số 379 đề nghị bổ sung Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) vào chương trình xây dựng luật để Quốc hội xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất.

Nếu được thông qua, các quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình giao dịch, tăng cường minh bạch hóa thị trường và thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số đồng bộ cho lĩnh vực bất động sản tại Việt Nam.