Sửa Luật Đất đai: Người bị thu hồi đất có thêm phương án tái định cư

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đề xuất bổ sung phương án tái định cư tại chỗ cho người có đất ở bị thu hồi. Người dân có thể được bố trí đất ở hoặc nhà ở tại khu đất đã thu hồi, đồng thời có thể hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang diện tích còn lại của thửa đất trong một số trường hợp.

Người bị thu hồi đất có thể được tái định cư tại chỗ

Tại phiên họp ngày 1/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo bổ sung nhiều quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm bảo đảm quyền lợi của người có đất bị thu hồi, đồng thời phù hợp hơn với thực tiễn triển khai.

Một điểm mới đáng chú ý là người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án khu đô thị hoặc khu dân cư nông thôn có thể được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ. Đây là phương án được đặt ra nhằm giúp người dân hạn chế phải di chuyển sang khu vực khác khi dự án vẫn có điều kiện bố trí chỗ ở ngay tại nơi thu hồi đất.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất thêm phương án tái định cư tại chỗ và hoán đổi phần đất bị thu hồi sang diện tích còn lại

Dự thảo đồng thời đề xuất cơ chế hoán đổi đất. Nếu Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, người có đất bị thu hồi nếu có nhu cầu có thể được hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của chính thửa đất theo quy định của Chính phủ.

Theo Chính phủ, cơ chế này có thể tạo thêm lựa chọn cho người dân, hạn chế xáo trộn nơi ở và tận dụng hiệu quả phần đất còn lại sau thu hồi. Dự thảo cũng đề xuất nhà ở, đất ở tại khu tái định cư được bố trí với nhiều cấp nhà và diện tích khác nhau, phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư.

Dự thảo đề xuất thay đổi cách xác định giá đất

Bên cạnh chính sách bồi thường và tái định cư, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi cũng đề xuất thay đổi đáng chú ý về tài chính đất đai và giá đất. So với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo bỏ quy định về “phương pháp định giá đất theo nguyên tắc thị trường” và không quy định cụ thể các trường hợp áp dụng giá đất cụ thể.

Thay vào đó, dự thảo xác định giá đất do Nhà nước quyết định. Việc định giá phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, tuân thủ trình tự, thủ tục và dựa trên dữ liệu đất đai cùng các dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Nguyên tắc này cũng hướng tới việc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Dự thảo đề xuất giá đất do Nhà nước quyết định, dựa trên dữ liệu và bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình định giá

Dự thảo đề xuất giao HĐND cấp tỉnh quyết định, sửa đổi và bổ sung bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất. Hai công cụ này được sử dụng để tính các khoản thu ngân sách từ đất đai, xác định giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất và tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, cùng một số nghĩa vụ tài chính khác.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định về việc xác định thu nhập mà người có đất bị thu hồi bị mất, thông qua việc điều tra thu nhập từ sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Người dân cũng được lấy ý kiến trước khi phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được phê duyệt, qua đó làm cơ sở để địa phương xem xét các khoản hỗ trợ và phương án phục hồi sinh kế phù hợp.

Các nội dung trên hiện mới nằm trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét, chưa phải quy định pháp luật đã có hiệu lực. Dự thảo sẽ tiếp tục được thẩm tra, hoàn thiện trước khi được trình Quốc hội xem xét theo quy trình lập pháp.