Chung cư sở hữu 50 năm: Được gì, mất gì và có nên mua trong bối cảnh giá nhà tăng cao?

Trong bối cảnh giá nhà tại Hà Nội liên tục tăng mạnh và ngày càng vượt xa khả năng tài chính của nhiều gia đình trẻ, chung cư có thời hạn sở hữu 50 năm đang trở thành lựa chọn “vừa túi tiền” hơn so với các dự án sở hữu lâu dài. Mức giá thấp hơn giúp người mua dễ tiếp cận, song đi kèm đó là không ít băn khoăn liên quan đến pháp lý, quyền lợi sử dụng và số phận của căn hộ khi hết thời hạn. Việc hiểu rõ được - mất trước khi xuống tiền là yếu tố then chốt để tránh rủi ro.

Chung cư 50 năm: Lối đi dễ tiếp cận giữa “bão giá” nhà ở

Thực tế thị trường cho thấy, các dự án chung cư có thời hạn sở hữu 50 năm thường có mức giá chỉ bằng khoảng hai phần ba so với căn hộ sở hữu lâu dài tại cùng khu vực. Điều này khiến phân khúc này trở nên hấp dẫn với những người mua nhà lần đầu, các gia đình trẻ hoặc những người có nhu cầu ở thực, cần chỗ ở ổn định trong trung hạn.

Trường hợp của chị Trần Thị Liên là ví dụ điển hình. Sau nhiều tháng tìm kiếm một căn hộ vừa túi tiền, lại đủ gần trung tâm Hà Nội để thuận tiện cho công việc và học tập của con cái, chị quyết định chuyển hướng sang loại hình chung cư 50 năm. Tuy nhiên, khi được tư vấn rằng căn hộ chị đang cân nhắc chỉ còn khoảng 30 năm sử dụng, những lo lắng về tương lai của tài sản lập tức xuất hiện.

Nỗi lo lớn nhất: Hết 50 năm có “mất trắng” căn hộ?

Tâm lý chung của nhiều người mua là hoang mang trước các luồng thông tin trái chiều. Một số môi giới cho rằng căn hộ có thể được gia hạn sau khi hết thời hạn sử dụng, trong khi nhiều nguồn khác lại khẳng định Nhà nước sẽ thu hồi. Điều này khiến không ít người băn khoăn liệu sau vài chục năm, tài sản tích góp cả đời có nguy cơ “mất trắng” hay không.

Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến đăng ký thường trú, quyền sử dụng lâu dài cho các thành viên trong gia đình cũng là câu hỏi lớn đối với người mua chung cư có thời hạn. Trong quan niệm của nhiều gia đình Việt, nhà ở không chỉ là nơi sinh sống mà còn là tài sản để dành, vì vậy bất kỳ sự giới hạn nào về thời gian sở hữu đều tạo ra tâm lý e ngại.

Giới hạn nào về thời gian sở hữu căn hộ tạo ra tâm lý e ngại cho nhiều người với quan niệm "an cư lạc nghiệp"

Pháp lý chung cư 50 năm

Theo các chuyên gia pháp lý, người mua chung cư có thời hạn 50 năm vẫn có đầy đủ quyền mua bán, chuyển nhượng, tặng cho trong thời gian dự án còn hiệu lực. Tuy nhiên, giá trị giao dịch và khả năng vay vốn ngân hàng sẽ phụ thuộc vào số năm sử dụng còn lại của căn hộ.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SB Law, cho biết việc mua bán căn hộ chỉ được thực hiện trong thời hạn còn lại của dự án. Nếu căn hộ đã sử dụng 20 năm, người mua thực tế chỉ còn quyền sử dụng 30 năm, và ngân hàng khi thẩm định tài sản cũng sẽ căn cứ trên khoảng thời gian này để định giá và quyết định hạn mức cho vay.

Ngân hàng khi thẩm định tài sản cũng sẽ căn cứ trên thời gian sử dụng còn lại của căn hộ để định giá và quyết định hạn mức cho vay.

Liên quan đến thời điểm hết hạn sử dụng, bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường BĐS Việt Nam, cho biết pháp luật đã quy định khá rõ. Khi hết thời hạn sử dụng, giấy chứng nhận sẽ hết hiệu lực pháp lý, nhưng chủ sở hữu vẫn có thể làm hồ sơ xin gia hạn theo quy định, tùy thuộc vào quy hoạch và tình trạng công trình tại thời điểm đó.

Quyền lợi của người dân khi không được gia hạn

Một trong những vấn đề được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là sự cần thiết của một khung pháp lý rõ ràng hơn cho trường hợp không được gia hạn. Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng hạn hẹp, không loại trừ khả năng khu đất chung cư cũ sẽ được chuyển đổi mục đích sử dụng theo quy hoạch mới.

Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, nếu Nhà nước không chấp thuận gia hạn vì lý do quy hoạch, quyền lợi của người dân cần được bảo đảm thông qua các cơ chế cụ thể về tái định cư, chuyển đổi chỗ ở hoặc bồi thường tài chính. Việc người dân có được chuyển sang căn hộ mới tương đương hay không, hay được hỗ trợ ra sao, cần được quy định rõ ràng để tránh phát sinh tranh chấp và tâm lý bất an.

Có nên mua chung cư sở hữu 50 năm?

Theo đánh giá của các chuyên gia, yếu tố 50 năm không nên là tiêu chí duy nhất khi quyết định mua nhà. Chất lượng xây dựng, uy tín chủ đầu tư, vị trí dự án và nhu cầu sử dụng thực tế mới là những yếu tố mang tính quyết định lâu dài.

Với những người cần chỗ ở ngay, không đặt nặng yếu tố tích lũy tài sản cho nhiều thế hệ và muốn tối ưu chi phí, chung cư 50 năm có thể là lựa chọn hợp lý. Trên thực tế, vòng đời khai thác của nhiều công trình chung cư hiện nay cũng chỉ khoảng 40–50 năm trước khi cần đại tu hoặc cải tạo lớn, kể cả với các dự án sở hữu lâu dài.

Trong bối cảnh giá nhà liên tục leo thang, chung cư sở hữu 50 năm đang góp phần giải bài toán an cư cho nhiều người dân đô thị. Tuy nhiên, để lựa chọn đúng, người mua cần trang bị đầy đủ kiến thức pháp lý, đánh giá kỹ rủi ro và xác định rõ nhu cầu của bản thân trước khi xuống tiền.