Hà Nội đẩy mạnh tháo gỡ rào cản pháp lý để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội

Những nỗ lực hoàn thiện khung chính sách, điều chỉnh ưu đãi tài chính và cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính đang mở ra cơ hội mới cho phân khúc nhà ở xã hội tại Hà Nội. Thành phố không chỉ tập trung tháo gỡ từng phần các vướng mắc pháp lý như trước đây mà đang hướng đến giải pháp đồng bộ, tạo nền tảng vững chắc để ổn định an sinh và cân bằng thị trường bất động sản.

Hà Nội nhận diện “điểm nghẽn” và thúc đẩy tháo gỡ pháp lý

Hà Nội luôn là địa phương có nhu cầu nhà ở xã hội lớn nhất cả nước với hàng trăm nghìn lao động nhập cư, công nhân khu công nghiệp và người thu nhập trung bình – thấp đang chờ cơ hội sở hữu nhà giá phù hợp. Dù nhu cầu rất cao, nguồn cung nhiều năm qua vẫn tăng chậm do vướng mắc cơ chế, thủ tục pháp lý kéo dài và sự chồng chéo trong quy trình phê duyệt. Trước thực tế này, Hà Nội đã tập trung rà soát toàn diện để tháo gỡ các “điểm nghẽn” mang tính hệ thống.

Trong thời gian gần đây, thành phố chủ động cụ thể hóa các quy định mới của Luật Nhà ở, Luật Đất đai và các nghị định, thông tư hướng dẫn. Việc này được xem như nền tảng quan trọng giúp tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai dự án, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý nhà ở xã hội.

Một trong những thay đổi nổi bật là điều chỉnh quy định về quỹ đất dành cho nhà ở xã hội. Thay vì áp dụng cứng tỷ lệ 20% trong các dự án nhà ở thương mại, cơ chế mới linh hoạt hơn, cho phép chủ đầu tư lựa chọn hình thức hoán đổi bằng tiền hoặc bố trí quỹ đất tại vị trí phù hợp quy hoạch. Chính sách này vừa giảm áp lực cho doanh nghiệp, vừa giúp chính quyền quy hoạch được các khu nhà ở xã hội tập trung với hạ tầng đồng bộ.

Quy trình lựa chọn chủ đầu tư cũng được cải tiến theo hướng công khai, minh bạch và rút ngắn thời gian xét duyệt. Những thủ tục trùng lặp giữa các cơ quan đã được rà soát và tích hợp, giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ và chi phí cơ hội cho doanh nghiệp. Thành phố còn triển khai thí điểm mô hình hỗ trợ lưu động thủ tục mua nhà ở xã hội, giúp người dân tránh sai sót hồ sơ và tiết kiệm đáng kể thời gian đi lại.

Chính sách ưu đãi tài chính mở ra “điểm đột phá” cho người mua

Một thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp đến người mua là việc áp dụng Nghị định 261/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025. Theo quy định mới, lãi suất cho vay mua nhà ở xã hội giảm từ 6,6% xuống 5,4%, giúp người thu nhập thấp giảm gánh nặng tài chính và dễ tiếp cận chính sách hơn. Tuy nhiên, Hà Nội tiếp tục đề xuất mức lãi suất 4,8% để tăng tính hỗ trợ, được xem như bước đi mang tính “đột phá” trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của người dân ngày càng bức thiết.

Theo Nghị quyết 18/2022/NQ-HĐND về chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021–2025, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng 1,25 triệu mét vuông sàn nhà ở xã hội, tương ứng khoảng 20.800 căn hộ. Tính đến nay, thành phố đã hoàn thành hoặc chuẩn bị hoàn thành hơn 1 triệu mét vuông, tương đương 16.388 căn hộ – đạt khoảng 80% kế hoạch. Đây là tín hiệu cho thấy các giải pháp pháp lý và thủ tục đang phát huy hiệu quả.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội BĐS Việt Nam, nhận định rằng sự chậm phát triển của phân khúc này không nằm ở nhu cầu hay khả năng hấp thụ thị trường, mà chủ yếu ở thủ tục phê duyệt dự án, lựa chọn chủ đầu tư, xác định giá bán – giá thuê và bố trí quỹ đất. Khi các cơ chế được tháo gỡ, dòng vốn đầu tư có điều kiện quay lại thị trường nhà ở xã hội, giúp doanh nghiệp yên tâm tính toán hiệu quả và triển khai dài hạn.

Yêu cầu “cởi trói” đồng bộ từ pháp lý đến quy hoạch đô thị

Theo chuyên gia tài chính – ngân hàng TS Cấn Văn Lực, sự cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến tại Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Điều này đặc biệt ý nghĩa với nhà ở xã hội – phân khúc vốn có biên lợi nhuận thấp và chi phí hành chính ảnh hưởng lớn đến khả năng triển khai. Khi quy trình được tinh gọn và minh bạch, doanh nghiệp có thể đẩy nhanh tiến độ, đưa sản phẩm ra thị trường đúng thời hạn, từ đó góp phần ổn định cung cầu.

Ở góc độ quy hoạch, ThS.KTS Trần Tuấn Anh nhấn mạnh rằng Hà Nội cần xem nhà ở xã hội như một phần của chiến lược phát triển đô thị tổng thể. Các dự án phải gắn với hệ thống giao thông, trường học, dịch vụ công cộng, không gian xanh và đặc biệt là kết nối trực tiếp với trung tâm và các khu công nghiệp. Khi được quy hoạch bài bản, nhà ở xã hội không còn chỉ là giải pháp an sinh mà trở thành động lực hình thành các khu đô thị vệ tinh, giảm tải cho nội đô và nâng cao chất lượng sống của cư dân.

Chuyên gia cũng cho rằng mô hình phát triển hiệu quả cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, quản lý quy hoạch và giám sát, còn doanh nghiệp triển khai dự án và cung cấp sản phẩm chất lượng. Việc gỡ rào cản pháp lý tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp xem nhà ở xã hội như một phân khúc bền vững, có thể đầu tư dài hạn và hình thành chuỗi cung ứng chuyên nghiệp.

Nhà ở xã hội – trụ cột cân bằng thị trường bất động sản

Dù đã có nhiều chuyển biến tích cực, các chuyên gia nhận định Hà Nội vẫn cần những giải pháp mạnh mẽ hơn để phát triển nhà ở xã hội một cách thực chất. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo sự thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật và tăng cường giám sát thực thi là yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, việc minh bạch thông tin, công khai danh sách đối tượng thụ hưởng và tiến độ dự án cũng rất quan trọng để hạn chế trục lợi và đưa chính sách đến đúng người dân cần hỗ trợ.

Sự phát triển của nhà ở xã hội không chỉ mang giá trị an sinh mà còn tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ tới thị trường bất động sản. Khi nguồn cung nhà giá hợp lý tăng lên, áp lực lên phân khúc thương mại giảm, góp phần bình ổn giá và hạn chế các cơn “sốt ảo". Đồng thời, thị trường nhà ở xã hội còn thúc đẩy các ngành liên quan như xây dựng, vật liệu, kiến trúc và tài chính – ngân hàng, từ đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.