Tăng cường biện pháp chấn chỉnh những hành vi tiêu cực trong giao dịch nhà ở xã hội

Bộ Xây dựng vừa có văn bản yêu cầu các địa phương triển khai hàng loạt giải pháp mạnh nhằm chấn chỉnh tình trạng tiêu cực, cò hồ sơ, chen lấn xếp hàng trong quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ mua – thuê mua nhà ở xã hội. Động thái này được xem là cần thiết trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội tăng cao, trong khi công tác quản lý tại nhiều nơi vẫn còn bất cập.

Nhu cầu tăng cao dẫn tới nhiều tiêu cực phát sinh

Ngày 19/11, Bộ Xây dựng đã có văn bản số 13732/BXD-QLN gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu tăng cường các biện pháp nhằm chấn chỉnh những bất cập trong việc nộp hồ sơ mua, bán nhà ở xã hội. Theo đó, Bộ Xây dựng cho biết những tháng gần đây, nhiều dự án nhà ở xã hội mở bán đã thu hút lượng lớn người dân đến nộp hồ sơ, dẫn đến tình trạng ùn ứ, chen lấn hoặc tự phát lập danh sách xếp hàng qua đêm. Một số nơi còn xuất hiện hiện tượng cò hồ sơ thu tiền để giữ chỗ, nhận làm hồ sơ trọn gói hoặc cam kết “bao đậu”. Những động thái này không chỉ gây mất trật tự mà còn làm biến dạng bản chất của chính sách nhà ở xã hội – một chương trình vốn được thiết kế để hỗ trợ người có thu nhập trung bình và thấp.

Bộ Xây dựng cảnh báo rằng nếu những hành vi trên không được xử lý dứt điểm, thị trường sẽ tiếp tục bị méo mó. Các quảng cáo rao bán “suất ngoại giao” và “suất nội bộ” có thể lan rộng hơn, khiến nhiều người dân thực sự có nhu cầu khó tiếp cận nhà ở đúng giá trị.

Công khai thông tin để tăng minh bạch

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương tăng cường minh bạch trong toàn bộ quy trình. Các dự án nhà ở xã hội phải được công khai đầy đủ thông tin như quy mô, giá bán, giá thuê – thuê mua, số lượng căn hộ, thời gian phát và nhận hồ sơ. Việc công khai cần được thực hiện trên website của Sở Xây dựng, UBND cấp xã nơi có dự án, đồng thời phải được đăng tải trên cơ quan báo chí địa phương. Toàn bộ quá trình phải hoàn tất trước ngày tiếp nhận hồ sơ ít nhất 30 ngày để người dân có đủ thời gian chuẩn bị và tránh tình trạng đổ dồn đến nộp hồ sơ trong khoảng thời gian quá ngắn.

Song song đó, các địa phương cần hướng dẫn kỹ người dân về thủ tục xác nhận đối tượng, điều kiện thu nhập và điều kiện nhà ở theo Thông tư 32/2025 để hạn chế sai sót và giảm phụ thuộc vào dịch vụ làm hồ sơ thuê. Danh sách người được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội cũng phải được đăng tải công khai sau khi ký hợp đồng để phục vụ công tác hậu kiểm và đảm bảo tính công bằng.

Tăng kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm

Một trong những nội dung được Bộ Xây dựng nhấn mạnh là siết chặt công tác kiểm tra tại các dự án mở bán. Các hoạt động môi giới trái phép, thu phí không đúng quy định, gom hồ sơ hoặc quảng cáo suất ngoại giao đều phải được xử lý nghiêm. Bộ cũng yêu cầu các địa phương công khai các trường hợp vi phạm để người dân có thể nhận biết và phòng tránh, đồng thời nâng cao tính răn đe.

Công tác hậu kiểm sau khi người dân vào ở cũng phải được tăng cường. Nhiều trường hợp đã được phát hiện kê khai không trung thực, chuyển nhượng trái phép hoặc cho thuê lại nhà ở xã hội sai quy định. Những căn hộ vi phạm sẽ bị thu hồi nhằm đảm bảo quỹ nhà ở xã hội được phân phối đúng đối tượng.

Trách nhiệm của chủ đầu tư phải được siết chặt

Ngoài trách nhiệm của cơ quan nhà nước, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu chủ đầu tư các dự án nhà ở xã hội tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật trong quá trình bán, cho thuê và cho thuê mua. Chủ đầu tư phải công bố thông tin dự án trên website của mình và gửi Sở Xây dựng để đăng tải công khai, đồng thời bố trí đủ điểm tiếp nhận hồ sơ trực tiếp để tránh ùn tắc. Việc ứng dụng nền tảng trực tuyến để phát hồ sơ, xếp hàng hoặc nộp hồ sơ online cũng được khuyến khích nhằm giảm tải cho hệ thống tiếp nhận.

Khuyến cáo dành cho người có nhu cầu mua nhà ở xã hội

Bộ Xây dựng khuyến nghị người dân khi có nhu cầu mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội chỉ nên tham khảo thông tin từ các nguồn chính thống, không giao dịch qua môi giới không được cấp phép và tuyệt đối không tin vào lời mời chào liên quan đến "suất ngoại giao" hay "suất ưu tiên". Việc nộp hồ sơ phải được thực hiện trực tiếp và mỗi cá nhân chỉ nên nộp tại một dự án để đảm bảo đúng quy định.