Thủ tướng yêu cầu siết chặt quản lý, thu hồi nhà ở xã hội nếu bán sai đối tượng

Trước tình trạng tiêu cực, trục lợi chính sách nhà ở xã hội còn diễn ra tại một số địa phương, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ban hành Chỉ thị số 34, yêu cầu chấn chỉnh toàn diện quy trình xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội. Trong đó, nhấn mạnh việc thu hồi nhà ở xã hội nếu phát hiện bán sai đối tượng, xử lý nghiêm và công khai danh sách các tổ chức, cá nhân vi phạm.

Ban hành Chỉ thị 34 nhằm ngăn chặn tiêu cực trong nhà ở xã hội

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Chỉ thị số 34 về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch và phòng ngừa tiêu cực trong quá trình xét duyệt, mua bán, thuê mua và cho thuê nhà ở xã hội. Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh thực tiễn triển khai tại một số địa phương như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực và lợi ích nhóm.

Theo chỉ thị, nếu không kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm, những tồn tại này sẽ làm giảm niềm tin của người dân, gây méo mó chính sách an sinh xã hội và tạo ra thị trường ngầm trong tiếp cận nhà ở xã hội.

Hàng loạt bất cập trong xét duyệt và mua bán nhà ở xã hội

Thực tế cho thấy tại một số dự án nhà ở xã hội đã xảy ra tình trạng tập trung đông người khi nộp hồ sơ, thiếu điều tiết trong khâu tiếp nhận, gây bức xúc và tạo điều kiện cho các dịch vụ tiêu cực phát sinh. Nhiều đối tượng môi giới trái phép lợi dụng tâm lý người dân để quảng cáo “suất ngoại giao”, “chạy suất”, “đảm bảo trúng bốc thăm” hoặc nhận làm hồ sơ với cam kết không đúng quy định.

Bên cạnh đó, xuất hiện tình trạng một số cá nhân lợi dụng chính sách, nộp hồ sơ tại nhiều dự án khác nhau hoặc nhờ người thân đứng tên để hợp thức hóa điều kiện mua nhà ở xã hội. Việc công khai thông tin về dự án, số lượng căn hộ, kết quả xét duyệt và danh sách người mua tại một số nơi còn chậm trễ, thiếu minh bạch. Một số dự án còn công bố giá bán cao hơn mặt bằng chung từ 30 đến 40%, gây hoang mang cho người dân và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ trục lợi chính sách.

Yêu cầu công khai, minh bạch và tăng cường hậu kiểm

Để khắc phục những bất cập nêu trên, Thủ tướng yêu cầu các địa phương phải công khai đầy đủ thông tin dự án nhà ở xã hội ngay sau khi khởi công, đồng thời tổ chức kiểm tra, xác minh chặt chẽ đối tượng đủ điều kiện được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Việc một đối tượng nộp hồ sơ tại nhiều dự án phải được hạn chế tối đa thông qua rà soát và liên thông dữ liệu.

Thủ tướng yêu cầu các địa phương phải công khai đầy đủ thông tin dự án nhà ở xã hội ngay sau khi khởi công, đồng thời tổ chức kiểm tra, xác minh chặt chẽ đối tượng đủ điều kiện

Danh sách người được mua, thuê mua nhà ở xã hội phải được công khai sau khi ký hợp đồng và cập nhật thường xuyên trên trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng để phục vụ công tác hậu kiểm, tránh trùng lặp đối tượng. Song song với đó, Thủ tướng yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra việc xác định giá bán nhà ở xã hội, bảo đảm giá được tính đúng, tính đủ, không để doanh nghiệp lợi dụng chính sách thông thoáng của Nhà nước để trục lợi.

Thu hồi và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm

Một trong những nội dung trọng tâm của Chỉ thị 34 là yêu cầu thu hồi nhà ở xã hội đối với các trường hợp phát hiện tổ chức, cá nhân không trung thực hoặc vi phạm quy định trong kê khai, xác nhận điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ. Các trường hợp vi phạm phải bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật và công khai danh sách để bảo đảm tính răn đe và minh bạch.

Thủ tướng cũng yêu cầu xử lý nghiêm đối với các chủ đầu tư, doanh nghiệp vi phạm quy định trong việc xét duyệt đối tượng mua nhà ở xã hội, cũng như các tổ chức, cá nhân hoạt động môi giới trái phép, trục lợi chính sách. Các địa phương được chỉ đạo thiết lập đường dây nóng và kênh tiếp nhận phản ánh của người dân, công khai trên cổng thông tin điện tử để kịp thời phát hiện và xử lý sai phạm.

Siết trách nhiệm chủ đầu tư và vai trò của cơ quan công an

Đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, Thủ tướng yêu cầu việc bốc thăm trong trường hợp số hồ sơ đăng ký vượt quá số căn hộ phải được tổ chức công khai, có sự giám sát của Sở Xây dựng và khuyến khích sự tham gia của cơ quan báo chí nhằm tăng tính minh bạch. Chủ đầu tư không được phép thu tiền đặt cọc trái quy định hoặc ủy quyền cho các cá nhân, sàn giao dịch thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào.

Bộ Công an được giao chỉ đạo công an cấp xã căn cứ dữ liệu dân cư để xác nhận điều kiện thu nhập đối với người thu nhập thấp khu vực đô thị không có hợp đồng lao động. Đồng thời, lực lượng công an sẽ tăng cường điều tra, xử lý các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội, góp phần làm lành mạnh hóa chính sách an sinh quan trọng này.