Đề xuất hạn chế thu hồi đất ở của dân để đấu giá tạo nguồn thu

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát các trường hợp Nhà nước thu hồi đất, trong đó hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho ngân sách. Đề xuất được đưa ra khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Đề nghị làm rõ tiêu chí thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng

Tại phiên họp ngày 1/10, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về trường hợp và căn cứ Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Theo đó, dự thảo Luật cần xác định rõ những dự án thuộc diện thu hồi đất trong trường hợp thật sự cần thiết.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ quy định chi tiết các tiêu chí về quy mô, lợi ích mà dự án mang lại để làm rõ tính cần thiết, cấp thiết và mức độ phục vụ lợi ích chung. Việc xác định phạm vi thu hồi đất vì vậy cần có căn cứ cụ thể, hạn chế nguy cơ mở rộng diện tích thu hồi không cần thiết.

Đề nghị hạn chế thu hồi đất ở của dân chỉ để đấu giá tạo nguồn thu

Đáng chú ý, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất, hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho ngân sách. Đây là quan điểm được nêu trong quá trình thẩm tra dự thảo, chưa phải quy định pháp luật đã được thông qua.

Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị đánh giá tác động và tổng kết việc thực hiện các cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 254/2025/QH15 trước khi luật hóa vào Luật Đất đai (sửa đổi). Những cơ chế chưa có đủ cơ sở hoặc chưa được chứng minh qua thực tiễn được đề nghị tiếp tục xem xét trước khi đưa vào luật.

Cân nhắc việc thu hồi đất ở để làm dự án tái định cư

Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là trường hợp thu hồi đất, đặc biệt là đất ở, để thực hiện dự án tái định cư khi dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được tách thành dự án độc lập để triển khai trước.

Theo ý kiến thẩm tra, cách thực hiện này có thể dẫn đến tình huống thu hồi đất tại hai khu vực cho một dự án đầu tư, làm gia tăng chi phí xã hội và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của người dân. Vì vậy, trường hợp này cần được cân nhắc kỹ trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Đối với việc thu hồi đất tại các khu vực phụ cận điểm kết nối hoặc tuyến giao thông, cơ quan thẩm tra đề nghị luật hoặc Chính phủ quy định các nguyên tắc, tiêu chí làm khung để HĐND cấp tỉnh xác định phạm vi cụ thể. Việc thu hồi cần gắn với dự án phụ cận cụ thể, dự án giao thông và quy hoạch chi tiết.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất làm rõ tiêu chí thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ cơ sở và đánh giá tác động đối với quy định về thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị theo pháp luật về xây dựng, do nội dung này được cho là có phạm vi rộng hơn so với Luật Đất đai 2024.

Trong khi đó, theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong thực tiễn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Dự thảo giữ các nhóm trường hợp thu hồi đất đã có trong Luật Đất đai 2024, đồng thời bổ sung một số trường hợp để thống nhất với pháp luật chuyên ngành và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Dự thảo cũng đề xuất bổ sung một số trường hợp thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, dự án nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách, cùng một số dự án hạ tầng, phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị - nông thôn. Các đề xuất này vẫn đang trong quá trình Quốc hội xem xét, hoàn thiện.