Hà Nội: Ban hành tiêu chí mua, thuê nhà ở xã hội cho người bị thu hồi đất

UBND TP Hà Nội vừa ban hành quy định mới liên quan đến việc mua, thuê mua nhà ở xã hội (NOXH) đối với các trường hợp bị thu hồi đất. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời mở rộng cơ hội an cư cho người dân thuộc nhóm đối tượng đặc thù.

Trong bối cảnh quỹ nhà tái định cư còn hạn chế và nhu cầu nhà ở ngày càng tăng, việc cho phép người dân linh hoạt lựa chọn NOXH thay vì chỉ phụ thuộc vào phương án tái định cư truyền thống được xem là một bước điều chỉnh phù hợp với thực tiễn đô thị hóa hiện nay.

Mở rộng cơ hội tiếp cận NOXH cho người bị thu hồi đất

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ký ban hành Quyết định số 37/2026 quy định các tiêu chí để chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất bị thu hồi khi triển khai các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội theo từng trường hợp cụ thể. Quyết định này sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 10/04/2026.

Theo quyết định, quy định này áp dụng đối với các trường hợp quy định tại Nghị quyết 69/2025 và Nghị quyết 89/2025 của HĐND TP Hà Nội về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, cải tạo, xây dựng lại chung cư.

Điểm đáng chú ý trong chính sách lần này là việc nới lỏng đáng kể các điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội. Theo đó, người bị thu hồi đất có thể được mua hoặc thuê mua NOXH mà không cần tham gia bốc thăm như quy định thông thường. Đồng thời, nhóm đối tượng này cũng không bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chí về thu nhập, điều kiện nhà ở hay đối tượng ưu tiên như trước đây.

Sự thay đổi này giúp giảm đáng kể rào cản tiếp cận NOXH, đặc biệt với những người dân đang rơi vào tình trạng mất nơi ở nhưng chưa đáp ứng đủ điều kiện theo các khung tiêu chuẩn cũ. Qua đó, chính sách không chỉ mang tính hỗ trợ an sinh mà còn thể hiện sự linh hoạt trong điều hành của chính quyền địa phương.

Theo quy định mới, người bị thu hồi đất có thể được mua hoặc thuê mua NOXH mà không cần tham gia bốc thăm

Không chỉ dừng lại ở đó, quy định mới còn áp dụng cho cả hai nhóm: những người đủ điều kiện tái định cư nhưng không có nhu cầu nhận nhà tái định cư, và những người không đủ điều kiện tái định cư nhưng đang gặp khó khăn về chỗ ở. Điều này mở ra thêm lựa chọn phù hợp với nhu cầu thực tế của từng hộ gia đình, thay vì áp dụng một phương án cứng nhắc cho tất cả.

Tiêu chí xét duyệt được xây dựng linh hoạt theo thực tế

UBND TP Hà Nội sẽ căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để xây dựng tiêu chí xét duyệt việc mua, thuê mua NOXH. Các yếu tố như hoàn cảnh gia đình, mức độ khó khăn về nhà ở và nhu cầu thực tế của người dân sẽ được xem xét nhằm đảm bảo chính sách đi vào thực chất, tránh tình trạng áp dụng máy móc.

Cách tiếp cận này cho phép chính quyền linh hoạt trong quá trình triển khai, đồng thời đảm bảo việc phân bổ nguồn lực nhà ở xã hội đúng đối tượng và đúng nhu cầu. Đây cũng là một trong những điểm mới giúp tăng hiệu quả thực thi so với các quy định trước đây vốn mang tính khung chung và ít cá nhân hóa.

Góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” giải phóng mặt bằng

Trên thực tế, một trong những khó khăn lớn nhất của các dự án đô thị tại Hà Nội chính là công tác giải phóng mặt bằng, trong đó bài toán bố trí chỗ ở cho người dân sau thu hồi đất luôn là vấn đề phức tạp. Việc bổ sung cơ chế cho phép người dân tiếp cận NOXH với điều kiện nới lỏng được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Khi người dân có thêm lựa chọn về nơi ở, áp lực lên hệ thống nhà tái định cư cũng giảm xuống, đồng thời tiến độ triển khai các dự án hạ tầng và chỉnh trang đô thị được đẩy nhanh hơn. Chính sách vì thế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ người dân mà còn đóng vai trò thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.

Khi áp lực lên hệ thống nhà tái định cư giảm, tiến độ triển khai các dự án hạ tầng và chỉnh trang đô thị được đẩy nhanh hơn

Tác động kép đến người dân và thị trường NOXH

Việc ban hành tiêu chí mới cho thấy định hướng ngày càng rõ ràng của Hà Nội trong việc phát triển nhà ở xã hội theo hướng linh hoạt và sát thực tế hơn. Đối với người dân, cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp được mở rộng khi các rào cản về thủ tục và điều kiện được gỡ bỏ.

Trong khi đó, về phía thị trường, chính sách này góp phần tăng khả năng hấp thụ nguồn cung NOXH, giúp các dự án được khai thác hiệu quả hơn. Sự kết hợp giữa yếu tố an sinh và yếu tố thị trường tạo nên một cơ chế “hai chiều”, vừa hỗ trợ người dân, vừa thúc đẩy sự phát triển ổn định của phân khúc nhà ở xã hội trong thời gian tới.