Mã định danh bất động sản: Người dân tra cứu bằng cách nào?

Từ ngày 1/3, mỗi căn nhà, căn hộ chung cư và sản phẩm trong dự án bất động sản sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng biệt. Quy định này được nêu tại Nghị định 357 do Chính phủ ban hành, quy định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Việc gắn mã định danh được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong quản lý thị trường, giúp người dân tra cứu thông tin pháp lý minh bạch hơn, đồng thời siết chặt tình trạng mua bán “giấy tay” và hạn chế rủi ro lừa đảo.

Mã định danh bất động sản được tạo lập như thế nào?

Cấu trúc và nguyên tắc cấp mã

Mã định danh điện tử bất động sản là một chuỗi ký tự bao gồm cả số và chữ, có độ dài tối đa 40 ký tự. Mỗi mã được cấp riêng cho từng căn nhà, từng căn hộ hoặc từng sản phẩm trong dự án, bảo đảm không trùng lặp trên toàn quốc.

Cấu trúc mã được hệ thống tự động tạo lập, bao gồm mã thông tin dự án hoặc công trình, mã định danh địa điểm (nếu có) và một dãy ký tự tự nhiên.

Hệ thống dữ liệu được quản lý thống nhất bởi Bộ Xây dựng trên phạm vi cả nước, trong khi UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm thu thập, cập nhật và quản lý dữ liệu tại địa phương.

Người dân hưởng lợi gì từ mã định danh điện tử?

Việc định danh từng bất động sản giúp xóa bỏ tình trạng mập mờ pháp lý vốn tồn tại nhiều năm qua. Khi có mã số riêng, người mua và người bán có thể tra cứu công khai các thông tin chính thống về quy hoạch, tiến độ xây dựng, tình trạng pháp lý và lịch sử giao dịch thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào môi giới hoặc tin đồn thị trường.

Nhờ đó, các dự án “ma”, sốt đất ảo cục bộ hay các chiêu trò thổi giá sẽ khó có cơ hội phát sinh. Người dân được bảo vệ tốt hơn trước các rủi ro lừa đảo.

Khi có mã số riêng, người mua và người bán có thể tra cứu công khai các thông tin chính thống về quy hoạch, tiến độ xây dựng, tình trạng pháp lý và lịch sử giao dịch bất động sản.

Với bên bán, mã định danh giúp rút gọn thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí xác minh thông tin về vị trí, diện tích, tình trạng pháp lý của tài sản. Khi sang tên chủ sở hữu mới, dữ liệu được cập nhật trực tiếp trên hệ thống, giúp quá trình giao dịch thuận lợi và minh bạch hơn.

Cách thức tra cứu và khai thác dữ liệu bất động sản

Theo quy định, việc khai thác dữ liệu nhà ở và thị trường bất động sản được thực hiện theo cơ chế phân quyền chặt chẽ.

Bộ Xây dựng có quyền khai thác toàn bộ thông tin đã được tích hợp, kết nối và chia sẻ trên hệ thống. Tuy nhiên, các dữ liệu liên quan đến cá nhân và chủ thể sở hữu phải tuân thủ nghiêm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và cơ chế quản trị dữ liệu.

Các bộ, ngành được khai thác dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước trong phạm vi lĩnh vực phụ trách. Trường hợp cần sử dụng ngoài phạm vi phải được sự chấp thuận của cơ quan quản lý hệ thống.

UBND cấp tỉnh được quyền truy cập toàn bộ dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản trong địa bàn quản lý nhằm phục vụ công tác điều hành, quy hoạch và phát triển đô thị.

Đối với tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác thông tin chuyên ngành hoặc dữ liệu chi tiết, việc tiếp cận được thực hiện thông qua phiếu yêu cầu bằng các hình thức như nộp trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia, nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa của Bộ Xây dựng hoặc gửi qua đường bưu chính. Cơ chế này nhằm bảo đảm dữ liệu được sử dụng đúng mục đích và phù hợp quy định pháp luật.

Giảm tình trạng mua bán “giấy tay”, siết rủi ro pháp lý

Theo phân tích của chuyên gia pháp lý bất động sản, hiện nay mỗi thửa đất đã có mã quản lý trong hệ thống dữ liệu ngành tài nguyên và môi trường. Điểm mới của Nghị định 357 là xây dựng hệ thống dữ liệu theo hướng liên thông giữa các cơ quan xây dựng, tài nguyên môi trường, công chứng, thuế và ngân hàng, tạo nên bức tranh đầy đủ về tình trạng pháp lý và lịch sử giao dịch của từng bất động sản.

Về lý thuyết, khi mọi dữ liệu được cập nhật và đối chiếu trên cùng một hệ thống, các giao dịch chưa đủ điều kiện pháp lý hoặc chưa hoàn tất thủ tục sẽ khó “lọt lưới” như trước. Điều này góp phần thu hẹp tình trạng mua bán bằng “giấy tay”, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả bên mua lẫn bên bán.

Mã định danh bất động sản sẽ giúp thu hẹp tình trạng mua bán bằng “giấy tay”, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả bên mua lẫn bên bán

Tuy nhiên, nếu các bên cố tình giao dịch ngoài hệ thống, không công chứng hoặc không đăng ký biến động, giao dịch không chính thức vẫn có thể phát sinh. Pháp luật có thể thiết kế cơ chế phòng ngừa rủi ro, nhưng không thể thay thế hoàn toàn ý thức tuân thủ của người tham gia thị trường.

Về dài hạn, tác động lớn nhất của quy định nằm ở sự chuyển đổi từ mô hình quản lý hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu số. Khi mỗi bất động sản có một “chứng minh thư” điện tử riêng, người mua, ngân hàng và nhà đầu tư có thể tra cứu đầy đủ “lý lịch” tài sản trước khi quyết định giao dịch.

Dù tình trạng “hai giá” có thể chưa thể xóa bỏ hoàn toàn nếu dòng tiền thực tế chưa được kiểm soát chặt chẽ, việc lưu trữ xuyên suốt dữ liệu giá giao dịch sẽ khiến hành vi này tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn hơn. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng một thị trường bất động sản minh bạch, an toàn và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.