Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nhà nước nắm quyền điều tiết và quyết định giá đất

Bế mạc Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV vào chiều 24/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm công bố sự thống nhất cao của Trung ương về các quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai cùng các quy định pháp luật liên quan. Lãnh đạo Đảng và Nhà nước nhấn mạnh, đất đai tiếp tục được khẳng định thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt, đóng vai trò là không gian sinh tồn và phát triển của quốc gia, đồng thời Nhà nước cam kết không xem xét lại quyền sử dụng đất hợp pháp đã được công nhận qua các thời kỳ.

Việc điều chỉnh chính sách đất đai lần này hướng tới sự đồng bộ, đúng đắn và kịp thời nhằm khơi thông tối đa nguồn lực nhưng tuyệt đối không tư nhân hóa. Mục tiêu xuyên suốt là hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất, đồng thời có trách nhiệm bảo đảm sinh kế, chỗ ở và nâng cao điều kiện sống cho những người thuộc diện thu hồi đất.

Nhìn lại nửa đầu năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV cùng các nghị quyết chiến lược của Đảng đã được triển khai khẩn trương, quyết liệt. Bộ máy hệ thống chính trị sau khi được sắp xếp lại đã đi vào vận hành ổn định và bước đầu phát huy hiệu quả. Dù vậy, khâu thực thi vẫn đang là điểm nghẽn lớn nhất trong toàn bộ quy trình.

Phân tích nguyên nhân sâu xa của tình trạng này, lãnh đạo Đảng chỉ rõ sự lệch pha giữa thẩm quyền và trách nhiệm ở một số nơi. Việc phân cấp chưa đi liền với việc giao đủ nguồn lực, dữ liệu, công cụ hay năng lực cán bộ và cơ chế kiểm soát. Bên cạnh đó, nguồn lực quốc gia còn bị chia cắt, trong khi mô hình tăng trưởng vẫn chưa dựa chắc vào năng suất và nội lực. Dù mô hình tổ chức tổng thể và chính quyền địa phương hai cấp sau một năm vận hành đã chứng minh được tính ưu việt, thông suốt, chất lượng hoạt động thực tế lại chưa đồng đều, đặc biệt là ở cấp cơ sở.

Trước thực trạng đó, Trung ương đã quyết định ban hành Quy định sửa đổi, bổ sung Quy định số 20 về thi hành Điều lệ Đảng cùng Quy định mới về những điều đảng viên không được làm. Những điều chỉnh này hướng tới việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương nhưng vẫn mở đường và bảo vệ tinh thần đổi mới, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung.

Cũng tại hội nghị, Trung ương đã thông qua chủ trương thành lập hai thành phố mới là Quảng Ninh và Bắc Ninh, thể hiện quyết tâm phấn đấu đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt từ 10% trở lên. Nhiều quyết sách quan trọng khác cũng được ban hành, bao gồm Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển, Nghị quyết xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, Chiến lược an ninh quốc gia, cùng Kết luận về bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.

Để các chủ trương không dừng lại trên giấy, Trung ương thống nhất thiết lập cơ chế tổ chức thực hiện đồng bộ, có khả năng kiểm soát, đo lường và quy trách nhiệm rõ ràng. Mỗi nhiệm vụ được giao đều phải xác định cụ thể đơn vị chủ trì, người đứng đầu chịu trách nhiệm, thẩm quyền, điều kiện bảo đảm, thời hạn hoàn thành và sản phẩm đầu ra. Giá trị thực sự của chính sách phải được đo đếm bằng những chuyển biến cụ thể trên thực tế, từ việc tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia cho đến những cải thiện thiết thực trong đời sống nhân dân.

Ngay sau khi hội nghị kết thúc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã yêu cầu toàn hệ thống chính trị tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, các cấp phải xác định đúng ưu tiên và khâu đột phá, thực hiện ngay những việc đã rõ, đồng thời nghiên cứu kỹ hoặc thí điểm có kiểm soát đối với những vấn đề mới, chưa có tiền lệ. Toàn bộ quá trình triển khai phải đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, yêu cầu từng cán bộ, đảng viên nói đi đôi với làm và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả công việc.

Đặc biệt, vai trò của ba cấp chính quyền được phân định rất rõ ràng để bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt. Cấp Trung ương giữ vai trò định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế và phân bổ nguồn lực lớn. Cấp tỉnh đóng vai trò cụ thể hóa, điều phối và bảo đảm điều kiện thi hành. Cấp xã là tuyến đầu của quản trị công, trực tiếp giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp. Tinh thần chung là Trung ương không làm thay địa phương, cấp tỉnh không ôm giữ việc của cấp xã. Ngược lại, khi cấp xã gặp khó khăn về thẩm quyền, nhân lực hay công cụ, cấp tỉnh phải chủ động tháo gỡ, không để tồn đọng công việc.

Cuối cùng, các quyết sách phải nhanh chóng chuyển hóa thành chương trình hành động cụ thể với lộ trình và nguồn lực rõ ràng, biến tốc độ ban hành thành tốc độ thực hiện. Công tác kiểm tra, giám sát sẽ được tăng cường dựa trên dữ liệu và sản phẩm thực tế. Kết quả tháo gỡ điểm nghẽn và cải thiện đời sống nhân dân sẽ là thước đo quan trọng nhất để đánh giá, xếp loại cán bộ, đặc biệt là người đứng đầu, làm cơ sở để khen thưởng người làm tốt, bảo vệ người dám đổi mới và xử lý nghiêm các hành vi né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.