HĐND Hà Nội: Nhiều dự án nhà ở xã hội vội vàng khởi công để “làm màu” khi chưa đủ điều kiện

Dự án nhà ở xã hội Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn trong quá trình triển khai. Theo Ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội, một số dự án được khởi công khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện thực tế, trong khi thủ tục xác nhận hồ sơ và điều kiện vay vốn vẫn gây nhiều khó khăn cho người thu nhập thấp có nhu cầu mua nhà ở xã hội.

Không ít dự án NOXH khởi công khi điều kiện chưa hoàn thiện

Theo Báo cáo kết quả giám sát về nhà ở xã hội và nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng từ ngày 1/8/2024 đến nay, Ban Đô thị HĐND Thành phố Hà Nội cho biết số lượng dự án nhà ở xã hội đang triển khai thi công vẫn chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận đầu tư.

Quá trình giám sát cho thấy, một số dự án nhà ở xã hội Hà Nội được khởi công khi điều kiện triển khai chưa thực sự hoàn thiện. Thậm chí, có chủ đầu tư vì áp lực tiến độ hoặc mong muốn "làm hình ảnh" với khách hàng nên tổ chức lễ khởi công sớm.

Đáng chú ý, có dự án trên hồ sơ đã đủ điều kiện triển khai nhưng công tác giải phóng mặt bằng mới hoàn thành khoảng 70 - 80%. Việc thi công theo hình thức "xôi đỗ" được đánh giá có thể ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư của dự án. Bên cạnh đó, quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn chủ đầu tư vẫn kéo dài, phổ biến từ một đến hai năm, khiến nhiều dự án nhà ở xã hội Hà Nội chậm triển khai trên thực tế.

Một số dự án nhà ở xã hội được khởi công khi điều kiện triển khai chưa hoàn thiện, trong đó có dự án mới giải phóng mặt bằng khoảng 70 - 80%

Thủ tục và tín dụng vẫn là rào cản với người mua nhà ở xã hội

Không chỉ gặp khó ở khâu đầu tư, quá trình tiếp cận chính sách nhà ở xã hội của người dân cũng còn nhiều vướng mắc. Theo Ban Đô thị HĐND Thành phố Hà Nội, vẫn xảy ra tình trạng người có điều kiện kinh tế, thu nhập cao mua được nhà ở xã hội, trong khi nhiều người thu nhập thấp lại gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ do vướng các thủ tục xác nhận.

Đặc biệt, quy định yêu cầu xác nhận tình trạng nhà ở và điều kiện thu nhập tại UBND hoặc Công an cấp xã đang phát sinh nhiều bất cập. Báo cáo ghi nhận tình trạng một số cơ quan có thẩm quyền "đùn đẩy, né tránh trách nhiệm" trong việc xác nhận do chưa có dữ liệu đối chiếu, khiến thời gian hoàn thiện hồ sơ của người dân bị kéo dài.

Ngoài ra, các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp và người mua nhà ở xã hội cũng được đánh giá giải ngân còn chậm do điều kiện tiếp cận vốn vẫn khá chặt chẽ.

Thủ tục và điều kiện vay vốn cũng đang khiến nhiều người thu nhập thấp gặp khó khăn khi tiếp cận nhà ở xã hội

Hà Nội đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn

Trước những tồn tại trên, Ban Đô thị HĐND Thành phố Hà Nội đề nghị UBND Thành phố nghiên cứu, kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp cho doanh nghiệp và người dân. Trong đó, trọng tâm là nới điều kiện vay vốn đối với người thu nhập thấp theo hướng thuận lợi hơn.

Đoàn giám sát cũng kiến nghị triển khai các gói tín dụng ưu đãi ổn định, dài hạn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư phát triển nhà ở xã hội và người có nhu cầu mua, thuê mua loại hình nhà ở này. Để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án nhà ở xã hội Hà Nội, Ban Đô thị HĐND Thành phố Hà Nội đề xuất rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng, đồng thời nghiên cứu cắt bỏ khâu thẩm định và ban hành quyết định miễn tiền sử dụng đất nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Nới điều kiện vay vốn, rà soát quỹ đất, cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy nhanh tiến độ phát triển các dự án NOXH đang là các giải pháp cần thiết

Bên cạnh đó, thành phố được kiến nghị nghiên cứu cơ chế linh hoạt trong việc chuyển đổi giữa quỹ nhà ở xã hội, quỹ nhà tái định cư và các quỹ nhà khác. Đối với Sở Xây dựng, đoàn giám sát đề xuất xem xét giảm hoặc bãi bỏ một số thủ tục hành chính như thủ tục chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai và thủ tục cấp phép xây dựng đối với các dự án nhà ở xã hội.

Theo kết quả điều tra giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu nhà ở xã hội của Hà Nội được dự báo khoảng 375.000 căn. Trong Kế hoạch phát triển nhà ở đến năm 2030, Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn. Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành khoảng 101.300 căn, tương đương 85% mục tiêu đề ra.

Việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, tín dụng ưu đãi và cơ chế thực thi được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội Hà Nội, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân có nhu cầu an cư lâu dài.