Nhà ở xã hội: Đề xuất mỗi người chỉ được mua một căn, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất mỗi đối tượng chỉ được mua hoặc thuê mua một căn nhà ở xã hội, đồng thời hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu. Quy định này hướng tới ngăn chặn đầu cơ, bảo đảm nhà ở xã hội đến đúng nhóm người có nhu cầu an cư và thụ hưởng chính sách.

Bộ Xây dựng đề xuất mỗi người chỉ được mua hoặc thuê mua một căn nhà ở xã hội

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 diễn ra trưa 4/11, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin về các giải pháp hoàn thiện chính sách nhà ở xã hội nhằm giúp người thu nhập thấp, công nhân tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp. Theo ông, dù nhiều chính sách hỗ trợ đã được triển khai, một số giải pháp vẫn mang tính manh mún, chủ yếu được tháo gỡ theo từng vụ việc hoặc kiến nghị cụ thể.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Xây dựng được Chính phủ giao chủ trì tham mưu sửa đổi, hoàn thiện Luật Nhà ở, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2. Dự thảo hướng tới xây dựng cơ chế đồng bộ hơn, từ xác định đối tượng thụ hưởng, phát triển nguồn cung đến quản lý giá bán, giá thuê và giao dịch nhà ở xã hội.

Dự thảo Luật Nhà ở đề xuất hạn chế chuyển nhượng nhà ở xã hội trong 5 năm đầu để ngăn ngừa đầu cơ

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định mỗi đối tượng chỉ được mua hoặc thuê mua một căn nhà ở xã hội, đồng thời hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu. Theo Thứ trưởng Lê Hồng Vinh, quy định này nhằm ngăn ngừa tình trạng đầu cơ, bảo đảm nhà ở xã hội được sử dụng đúng mục đích an sinh thay vì trở thành sản phẩm mua đi bán lại để kiếm lời.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định cụ thể các nhóm đối tượng được hưởng chính sách đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân. Các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt cũng được xác định theo từng loại hình, nhằm bảo đảm việc xét duyệt công khai, minh bạch và đúng đối tượng.

Hoàn thiện chính sách giá và nguồn vốn phát triển nhà ở xã hội

Ngoài kiểm soát giao dịch, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) còn đặt trọng tâm vào việc kiểm soát giá bán, giá thuê và giá thuê mua. Theo đó, giá nhà được xác định trên cơ sở tính đúng, tính đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ và lợi nhuận định mức, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước vào giá thành. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế chi phí phát sinh không hợp lý và giữ giá nhà trong khả năng chi trả của nhóm thu nhập thấp.

Để tạo thêm nguồn lực phát triển dự án, dự thảo đề cập cơ chế huy động vốn thông qua Quỹ nhà ở hoạt động không vì lợi nhuận và nguồn tài chính công đoàn. Đồng thời, các quy định về quy hoạch, bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp cũng được hoàn thiện. Chính sách hỗ trợ còn ưu tiên người có công, người khuyết tật, hộ nghèo và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi.

Đối với chủ đầu tư, dự thảo đề xuất các ưu đãi tài chính như miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, ưu đãi thuế và tín dụng; cho phép hạch toán chi phí đầu tư hạ tầng, xây dựng vào chi phí hợp lý. Ngoài ra, chủ đầu tư có thể được dành một tỷ lệ diện tích đất hoặc diện tích sàn để kinh doanh dịch vụ, thương mại nhằm bù đắp chi phí, góp phần giảm giá bán và giá thuê nhà ở.

Cả nước dự kiến hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, đạt 90% kế hoạch

Về nguồn cung, cả nước hiện đang triển khai 293 dự án nhà ở xã hội với quy mô 363.065 căn. Trong đó, 128 dự án được khởi công mới với 183.293 căn; 170 dự án đã hoàn thành với 46.962 căn. Dự kiến đến hết năm 2026, cả nước hoàn thành 87.601 căn, đạt 90% kế hoạch đề ra.

Riêng phân khúc nhà ở xã hội cho thuê, cả nước có 114 dự án đang triển khai với quy mô 63.970 căn. Từ tháng 6/2026 đến nay, 29 dự án mới đã được khởi công, cung cấp khoảng 85.594 căn, trong đó có 33.886 căn cho thuê. Lũy kế đến nay, 8.314 căn cho thuê đã hoàn thành, đạt 48% kế hoạch; dự kiến cả năm đạt 18.049 căn, tương đương 104% chỉ tiêu được giao.

Những đề xuất trên đang nằm trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), chưa phải quy định đã có hiệu lực. Nếu được thông qua, các chính sách này sẽ tạo khung quản lý chặt chẽ hơn đối với giao dịch nhà ở xã hội, đồng thời hướng tới mục tiêu tăng nguồn cung và bảo đảm cơ hội tiếp cận nhà ở cho đúng đối tượng thụ hưởng.