Đề xuất các giải pháp gỡ vướng mắc trong quá trình cải tạo chung cư cũ

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất mở rộng phương án bồi thường khi cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, cho phép chủ sở hữu có thêm lựa chọn về nhà ở xã hội hoặc quyền sử dụng đất có giá trị tương đương nhà tái định cư.

Người dân có thêm lựa chọn khi cải tạo chung cư cũ

Theo đề xuất của Chính phủ, ngoài nhận nhà tái định cư hoặc tiền, chủ sở hữu căn hộ tại các chung cư, tập thể cũ có thể được bố trí, mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn. Một phương án khác là nhận quyền sử dụng đất có giá trị tương đương với giá trị nhà ở tái định cư.

Việc đa dạng hóa phương án được đánh giá có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế của từng hộ gia đình. Người dân có thể lựa chọn tiếp tục sinh sống tại khu vực cũ, nhận tiền để chủ động tìm nơi ở mới hoặc cân nhắc nhà ở xã hội, đất ở có giá trị tương đương.

Dự thảo Luật Nhà ở đề xuất mở rộng phương án bồi thường khi cải tạo chung cư cũ

Theo các chuyên gia, với những khu chung cư cũ nằm tại vị trí có giá trị đất cao, căn hộ tái định cư tại chỗ chưa chắc là lựa chọn phù hợp với mọi chủ sở hữu. Vì vậy, việc bổ sung các phương án có thể tạo thêm sự linh hoạt và tăng tiếng nói của người dân trong quá trình xác định phương án bồi thường.

Đây cũng được xem là giải pháp nhằm hài hòa lợi ích giữa người dân, Nhà nước và doanh nghiệp. Tuy nhiên, quyền lựa chọn chỉ thực sự có ý nghĩa khi các phương án được quy đổi rõ ràng và người dân có thể tiếp cận, cân nhắc trên cùng một cơ sở giá trị.

Minh bạch giá trị bồi thường để hạn chế tranh chấp

Theo chuyên gia, điểm cần làm rõ trong chính sách mới là cách xác định giá trị tương đương giữa các phương án. Nếu người dân lựa chọn quyền sử dụng đất thay cho căn hộ tái định cư, cần quy định rõ thời điểm xác định giá đất, căn cứ định giá, diện tích quy đổi và cơ quan chịu trách nhiệm thẩm định.

Tương tự, với phương án nhà ở xã hội, cần làm rõ giá trị căn hộ, vị trí, diện tích và các khoản chênh lệch mà người dân phải thanh toán. Đây là vấn đề quan trọng khi giá đất và giá nhà tại khu vực nội đô có sự chênh lệch lớn.

Minh bạch trong định giá và quy đổi là yếu tố quan trọng để bảo đảm quyền lợi người dân

Phương án bồi thường, tái định cư cũng cần thể hiện rõ vị trí, diện tích nhà cũ; vị trí, diện tích nhà mới; hình thức bố trí nhà ở; giá nhà và các khoản chênh lệch giữa giá trị nhà cũ với phương án được lựa chọn. Các phương án cần được quy đổi trên cùng một mặt bằng giá trị và có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Bên cạnh đó, để quyền lựa chọn trở thành quyền thực chất, cần bảo đảm quỹ nhà ở xã hội, quỹ đất cũng như quy trình chuyển đổi, giao đất và cấp giấy tờ cho người dân. Khi chính sách được triển khai minh bạch và có đủ nguồn lực thực hiện, việc tạo đồng thuận sẽ thuận lợi hơn, qua đó góp phần thúc đẩy cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ xuống cấp.