TP.HCM - Đồng Nai: Hai cực tăng trưởng song hành trong quy hoạch tầm nhìn trăm năm

Trong định hướng quy hoạch tầm nhìn trăm năm, TP.HCM và Đồng Nai được kỳ vọng trở thành hai cực tăng trưởng chiến lược, song hành và bổ trợ lẫn nhau. Sự kết hợp giữa thế mạnh tài chính, thương mại, dịch vụ của TP.HCM với công nghiệp, logistics và sân bay quốc tế Long Thành của Đồng Nai có thể tạo nên không gian kinh tế - đô thị liên kết, mở rộng dư địa phát triển cho toàn vùng Đông Nam Bộ.

TP.HCM và Đồng Nai định hình hai cực tăng trưởng bổ trợ lẫn nhau

Theo định hướng quy hoạch tổng thể, TP.HCM giữ vai trò đầu tàu, dẫn dắt và lan tỏa phát triển đối với vùng và cả nước. Vai trò này được kỳ vọng tiếp tục củng cố khi thành phố tăng cường liên kết với Đồng Nai, địa phương có vị trí tiếp giáp và sở hữu nhiều lợi thế về công nghiệp, sản xuất, logistics và hàng không quốc tế.

ThS.KTS Sầm Minh Tuấn, Giám đốc Viện Nghiên cứu Thiết kế Đô thị thuộc Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia (VIUP), nhận định hai địa phương cần được nhìn nhận là những cực tăng trưởng chiến lược, có chức năng và lợi thế riêng nhưng cùng hướng tới mục tiêu phát triển chung. Đây không đơn thuần là quan hệ liên kết giữa hai thành phố liền kề mà còn là sự kết hợp giữa các không gian kinh tế có khả năng bổ trợ, nâng cao sức cạnh tranh ở quy mô quốc tế.

TP.HCM và Đồng Nai được định hướng trở thành hai cực tăng trưởng bổ trợ trong không gian phát triển vùng Đông Nam Bộ

Trong đó, TP.HCM có thế mạnh về tài chính quốc tế, thương mại, dịch vụ, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế biển. Hệ thống cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, khu vực Cái Mép Hạ cùng định hướng phát triển cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ là những lợi thế quan trọng giúp thành phố kết nối với các tuyến thương mại hàng hải quốc tế.

Trong khi đó, Đồng Nai sở hữu không gian phát triển công nghiệp, sản xuất công nghệ cao, logistics và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Đây được định vị là đầu mối hàng không chiến lược, tạo điều kiện kết nối khu vực với các trung tâm kinh tế lớn trên thế giới. Sự kết hợp giữa hai địa phương vì thế có thể hoàn thiện chuỗi cung ứng, mở rộng mạng lưới thương mại và gia tăng khả năng thu hút nguồn lực đầu tư.

Theo phân tích của ông Sầm Minh Tuấn, TP.HCM cần Đồng Nai để phát triển hệ thống logistics và tiếp cận cửa ngõ hàng không quốc tế Long Thành. Ngược lại, Đồng Nai có thể tận dụng hệ sinh thái tài chính, thương mại, dịch vụ chất lượng cao, nguồn nhân lực và mạng lưới cảng biển của TP.HCM. Hai địa phương được kỳ vọng hình thành một không gian kinh tế - đô thị thống nhất, nơi các chức năng công nghiệp, tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo cùng phát triển.

Hạ tầng liên vùng mở rộng không gian phát triển đô thị và bất động sản

Để hiện thực hóa mô hình liên kết, hạ tầng giao thông được xác định là yếu tố đi trước, tạo khung kết nối và dẫn dắt tổ chức không gian phát triển. Theo ThS.KTS Sầm Minh Tuấn, các tuyến vành đai 3, vành đai 4 cùng định hướng vành đai 5, kết hợp với hệ thống cao tốc, đường sắt liên vùng, đường sắt đô thị và các tuyến kết nối sân bay Long Thành sẽ hình thành mạng lưới giao thông đa tầng, đa phương thức.

Những tuyến giao thông này không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải, giảm áp lực cho khu vực trung tâm mà còn tạo ra các hành lang kinh tế chiến lược. Khi kết nối thuận lợi giữa trung tâm đô thị, khu công nghiệp, trung tâm logistics, sân bay và cảng biển, không gian phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị có thể được mở rộng trên quy mô toàn vùng.

Đáng chú ý, việc kết nối sân bay Long Thành với cảng Cái Mép - Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được kỳ vọng hình thành chuỗi logistics hàng không - hàng hải có năng lực cạnh tranh quốc tế. Bên cạnh các hành lang giao thông, hai địa phương cũng được định hướng kết nối hành lang đổi mới sáng tạo và hành lang sông, tạo điều kiện phát triển các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, sản xuất công nghệ cao, thương mại, du lịch và dịch vụ chất lượng cao.

Sân bay Long Thành và hệ thống cảng biển được kỳ vọng tạo động lực kết nối kinh tế, logistics và đô thị giữa TP.HCM với Đồng Nai

Ở góc độ quy hoạch đô thị, TS.KTS Phạm Ngọc Tuấn, Trưởng khoa Quy hoạch, Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM, cho rằng quá trình tái cấu trúc không gian đô thị của TP.HCM cần gắn kết các cực tăng trưởng mới với cực tăng trưởng sân bay Long Thành. Với định hướng phát triển đô thị sân bay, Long Thành được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy kết nối các dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và tri thức giữa hai địa phương.

Về dài hạn, liên kết TP.HCM - Đồng Nai hướng tới hình thành vùng đại đô thị tích hợp, cùng chia sẻ hạ tầng chiến lược, thị trường lao động, chuỗi cung ứng và nguồn lực phát triển. Đây là cơ sở để Đông Nam Bộ nâng cao vị thế trong mạng lưới kinh tế, tài chính, công nghiệp và logistics khu vực. Với thị trường bất động sản, định hướng này cũng mở ra dư địa phát triển đô thị và dịch vụ tại các khu vực gắn với hành lang giao thông, trung tâm công nghiệp và đầu mối logistics. Tuy nhiên, tiềm năng cụ thể của từng khu vực vẫn phụ thuộc vào tiến độ triển khai hạ tầng và khả năng hình thành các hoạt động kinh tế thực tế.