TP.HCM: Quy hoạch tầm nhìn 100 năm cần tới gần 9 triệu tỷ đồng đầu tư

Theo định hướng quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm, TP.HCM dự kiến cần khoảng 8 - 8,9 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026 - 2030, tương đương 1,4 - 1,5 triệu tỷ đồng mỗi năm. Thành phố sẽ ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng chiến lược, đồng thời tăng huy động vốn tư nhân, FDI và các cơ chế tài chính mới nhằm giảm áp lực lên ngân sách.

TP.HCM cần 8 - 8,9 triệu tỷ đồng đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030

Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM vừa công khai báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý đối với Quy hoạch tổng thể thành phố thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Theo nội dung giải trình của liên danh tư vấn, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội của TP.HCM trong giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến đạt khoảng 8 - 8,9 triệu tỷ đồng, tương đương 1,4 - 1,5 triệu tỷ đồng mỗi năm.

Nhu cầu vốn được dự báo tiếp tục tăng trong các giai đoạn tiếp theo. Cụ thể, giai đoạn 2031 - 2035 cần khoảng 2,3 - 2,6 triệu tỷ đồng mỗi năm; giai đoạn 2036 - 2045 tăng lên 4,9 - 5,5 triệu tỷ đồng mỗi năm. Riêng giai đoạn 2026 - 2030, tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội trên GRDP được định hướng duy trì ở mức 35 - 40%, cho thấy quy mô nguồn lực cần huy động rất lớn để thực hiện các mục tiêu phát triển đô thị.

TP.HCM dự kiến cần 8 - 8,9 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026 - 2030

Để đáp ứng nhu cầu này, thành phố định hướng chuyển dịch cơ cấu huy động vốn theo hướng tăng vai trò của khu vực ngoài Nhà nước, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách. Trong giai đoạn 2026 - 2030, vốn Nhà nước dự kiến chiếm khoảng 22% tổng vốn đầu tư, vốn ngoài Nhà nước chiếm 57% và vốn FDI duy trì ở mức 18 - 21%. Tỷ trọng vốn Nhà nước được định hướng giảm xuống khoảng 17% vào giai đoạn 2046 - 2050, trong khi vốn ngoài Nhà nước tăng lên khoảng 65%.

Ngân sách sẽ tập trung cho các công trình hạ tầng khung khó thu hồi vốn, hệ thống chống ngập, đường sắt đô thị và giải phóng mặt bằng. Riêng hạ tầng chống ngập cần khoảng 348.000 tỷ đồng để triển khai 157 dự án. Thành phố cũng đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% số dự án đầu tư công dàn trải, tập trung nguồn lực xử lý các điểm nghẽn tồn đọng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

16 cơ chế đột phá để huy động nguồn lực phát triển đô thị

Bên cạnh nguồn vốn ngân sách và đầu tư tư nhân, quy hoạch đề xuất đa dạng hóa các kênh huy động tài chính nhằm tạo nguồn lực dài hạn. Trong đó, tỷ trọng nguồn thu từ thuế, phí dự kiến giảm từ khoảng 52 - 58% năm 2030 xuống còn 25 - 30% vào năm 2050. Thành phố định hướng tăng vai trò của trái phiếu chính quyền địa phương, khai thác quỹ đất theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), đồng thời huy động vốn từ doanh nghiệp Nhà nước và các dự án hợp tác công tư (PPP).

Theo báo cáo, có 16 cơ chế đột phá được đề xuất để hiện thực hóa tầm nhìn đô thị toàn cầu, chia thành 3 nhóm. Nhóm thứ nhất gồm 6 cơ chế thuộc thẩm quyền TP.HCM, dựa trên các nghị quyết của Quốc hội, tập trung vào khai thác quỹ đất TOD, phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, chuyển nhượng quyền khai thác tài sản hạ tầng và đổi mới phương thức PPP. 

Nhóm thứ hai gồm 5 cơ chế gắn với Trung tâm Tài chính quốc tế, như phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu bằng đồng Việt Nam cho nhà đầu tư nước ngoài, trái phiếu kiều hối và thử nghiệm quỹ đầu tư hạ tầng. Nhóm thứ ba gồm 5 cơ chế từ Luật Phát triển đô thị, liên quan đến đấu giá quyền xây dựng tăng thêm, cho thuê đất dài hạn, chia sẻ doanh thu và thưởng hệ số sử dụng đất gắn với nhà ở xã hội.

Quy hoạch định hướng phát triển TP.HCM sau hợp nhất theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa tâm và đa tầng

Về tiến độ, lộ trình triển khai quy hoạch được chia thành 4 giai đoạn. Giai đoạn 2026-2030 tập trung tạo lập nền tảng, tháo gỡ các vướng mắc và chuẩn bị nguồn lực. Các giai đoạn tiếp theo hướng tới vận hành đồng bộ hệ thống hạ tầng, thúc đẩy kinh tế tri thức và từng bước hoàn thiện cấu trúc siêu đô thị toàn cầu vào năm 2050. Riêng giai đoạn 2026-2030, thành phố đã bố trí 89.408 tỷ đồng vốn Nhà nước cho 39 dự án.

Về không gian phát triển, TP.HCM sau hợp nhất được định hướng theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa tâm và đa tầng, phát huy lợi thế bổ trợ giữa các khu vực. Theo đó, khu vực TP.HCM hiện hữu có thế mạnh về tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo; Bình Dương phát triển công nghiệp; Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vai trò quan trọng về cảng biển, logistics và năng lượng. Việc kết nối các lợi thế này được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho toàn vùng đô thị.

Quy hoạch tầm nhìn 100 năm đặt ra yêu cầu huy động nguồn lực rất lớn, không chỉ để phát triển hạ tầng mà còn để tái cấu trúc không gian đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh. Khả năng hiện thực hóa mục tiêu sẽ phụ thuộc vào tiến độ triển khai các cơ chế đặc thù, hiệu quả phân bổ vốn và khả năng thu hút nguồn lực ngoài ngân sách trong từng giai đoạn.